Chia Tohumunun Besin Değerleri

Farklı ülkelerin normal besin düzenlerinde yer almadığı için günümüzde chia geleneksel olmayan tohum olarak sınıflandırılmaktadır, ama bu durum değişmektedir. chia zorunlu fizyolojik fonksiyonlar için gerekli yağ asidini (ALA,18:3n-3) yüksek oranda içerir.

Chia tohumu, klorojenik, kaffeik asit, myricetin, quercetin ve kaempherol gibi birincil ve sinerjik doğal antioksidanların önemli konsantrelerini oluşturur. Ana özelliklerinden biri tohum doğal omega-3 kaynağıdır, bu toplam yağ oranının %75’ini oluşturur. Chia aynı zamanda, diğer meyve ve tohumlarla karşılaştırıldığında daha fazla diyet lif barındırır. Chia tohumu sulu ortama konulduğunda yapışkan polisakkarid salgıladığı, bu maddenin tohumu sardığı gözlenmiştir. Bu da oluşturduğu zamklı maddenin sindirime yardımcı olması gerçeğine ışık tutar. Ayrıca tohum başka bir tahıl ile ilişkilendirildiğinde daha fazla protein barındırır ve toksik bileşenler içermez. Son olarak chia önemli bir vitamin ve mineral kaynağıdır. Tablo 1 chia tohumunun besin bileşenlerinin detayları.

LİF

Yiyecekler diyet lif içerir, özellikle bütün haldeki tahıllar önemli bir biyolojik bileşen olduğundan sağlığa fayda potansiyeli vardır. Önemli sayıda araştırma göstermiştir ki lif tüketiminin etkisi koroner kalp yetmezliği, diyabet mellitus tip 2 ve çeşitli kanser türleri gibi rahatsızlıkların oluşma riskini düşürür. diğer taraftan diyet lif tüketimi ile alakalı olarak göstermiştir ki yemek sonrası tokluk hissini artırır ve açlık hissini azaltır.

American dietetic association’e “Amerikan diyetisyenler derneği” (ADA) göre diyet lif kullanımı sağlığın korunması ve hastalığın önüne geçilmesine faydası olduğunu göstermiştir. Yetişkinler için alınması gereken diyet lif miktarı genel olarak 20-35gr/gün’dür. Chia tohumunun her 100 gramında 34 ile 40gr arası diyet lif barındırır bu da yetişkin porsiyonu için tavsiye edilen günlük tüketimin tamamını karşılar, yağdan arındırılmış %40 lif sahibidir, %5-10’u zamkın çözülebilir parçalarını oluşturur.

Bu lif içeriği quinoa, flaxseed, ve amaranth’dan daha yüksek, hatta diğer kurutulmuş ürünlerle karşılaştırıldığında çok daha fazladır (Tablo 2). Bu nedenle chia tohumu pek çok kardio vasküler rahatsızlık ve diyabet türlerinin önlenmesinde kullanılabilir, diğerlerine nazaran bazı epidomolojik çalışmalar bunu destekler.

LİPİD VE LİPİD BİLEŞENLERİ

Bu tohumun en önemli özelliklerinden biri yüksek oranda çoklu doymamış yağ asitleri içermektedir . Tablo 1 doymuş, tekli doymamış, çoklu doymamış, trans ve omega-3 yağ asitleri bileşimini gösterir. Chia tohumu bitki türleri arasında bilinen en yüksek α-linolenik asit yağı (ALA) içeriğine sahiptir. Bu çeşit yağ asidi uzun bağ omega-3 PUFA eicosapentaenoic asit (EPA) ve docosahexaenoic asit (DPA) için beslenme düzeni öncüsüdür çünkü gerekli yağ asitleri insan vücudu tarafından üretilemez. Bir çok bilim insanı bu yağ asitlerinin faydalarına değinmiştir. Cifci et al. (2012) tarafından yapılan önceki çalışmalar göstermiştir ki chia en yüksek oranda PUFA içeriğine %80.5 ve flaxseed ile perilla’ya karşı en iyi oranda n-6/n-3’e sahip olduğunu gösterir; ayrıca değişik miktarda tecopherols ve sterol içerir. Bazı çalışmalar göstermiştir ki ALA, PUFA’nın öncüsü gibi davrana bilmektedir. Besin düzenine ilave olarak yüksek seviyede ALA insanlarda küçük ama önemli EPA ve DPA artışı sağlar.

PROTEİNLER

Chia tohumunun protein içeriği tohumun jeolojik lokasyonu ve büyüme durumuna göre %15 ila 23 arasında değişir, buğday, mısır, pirinç, yulaf, arpa gibi alışılmış tahıllar ve amaranth ve quinoa gibi tohumlardan daha yüksek miktardadır. Tablo 3 chia tohumunun genel tüketilen tahıllar ile protein içeriği karşılaştırmasını gösterir. Chia tohumu gulüten içermez böylelikle temelde chia tohumu kullanılarak hazırlanan her hangi bir yiyecek çölyak hastaları tarafından tüketilebilir. Tablo 4 amino asit içeriğini gösterir ve chia tohumunun dokuz gerekli amino aside sahip olduğunu kanıtlar.

VİTAMİNLER

Chia tohumu iyi bir B vitamini kaynağıdır (Tablo 5). mısır soya fasulyesi ve pirinçten gibi diğer tahıllarla karşılaştırıldığında daha yüksek niasin içerir. Thiamine ve riboflavin olarak da pirinç ve mısır ile aynıdır.

MİNERAL

Chia zengin bir mineral kaynağıdır (Tablo 6), ve 100gr sütten 6 kat daha fazla kalsiyum, 11 kat daha fazla fosfor, 4 kat daha fazla potasyum içerir, ayrıca magnezyum, demir, bakır ve çinko içerir. 100’er gram buğday, pirinç, yulaf ve mısırdan 13 den 354 kata kadar daha fazla kalsiyum, 2 den 12 kata kadar daha fazla fosfor, 1.6 dan 9 kata kadar fazla potasyum içerir. Chianın demir içeriği bilinen diğer tohumlarla karşılaştırıldığında son derce yüksektir, örnek olarak 6 kat ıspanaktan, 1.8 kat mercimekten, 2.4 kat ciğerden daha yüksektir.

ANTİOKSİDANLAR

Chia tohumu antioksidanlar görevi yapabilen bir dizi bileşene sahiptir, bunlar tohumu çok daha etkin kılan (Tablo 7). Fenolik bileşenler arasında en önemlileri tokoferollerdir. Bu bileşenler birincil ve sinerjik antioksidanlardır ve chianın antioksidan aktivitesine daha yüksek oranda katkı sağlar. Chia tohumundaki toplam tokoferol oranı (238-427mg/kg) yerfıstığı yağı ile aynıdır (398.6mg/kg) ama flaxseed (588.5mg/kg), ay çekirdeği (634.4mg/kg) ve soya fasulyesi (1797.6mg/kg) dan daha düşüktür.chia tohumunda bulunan başlıca fenelonik bileşenler klorojenik ve kaffeik asitdir ardından myricetin, quarcetin ve kemferol gelir.

Kaffeik asit ve klorojenik asit serbest radikallere karşı korur ve yağlar ile quarsetin peroksidasyonunu engeller ayrıca kardiyo-koruyucu etkisi ile güçlü bir anti oksidandır, proteinler ve DNA ve bu oksidan çeşitleri flavonoid bileşenden kesinlikle daha etkilidir. Ferulik asit, vitamin C (askorbik asit) ve vitamin E (α-tokoferol) den daha güçlü antioksidan özellikleri chia tohumunda ki bileşenlerde mevcuttur.